Πριν αναρωτηθούμε γιατί δε μας ακούει ο σκύλος μας , ας αναρωτηθούμε αν τον έχουμε βοηθήσει να καταλάβει τι του ζητάμε.
Έχουμε όλοι ζήσει αυτή τη στιγμή.
Βρισκόμαστε πχ. στο πάρκο ,φωνάζουμε το σκύλο μας με το όνομα του και περιμένουμε να έρθει κοντά μας. Εκείνος όμως συνεχίζει να μυρίζει το γρασίδι, να εξερευνά μια ενδιαφέρουσα μυρωδιά ή να παρακολουθεί έναν άλλο σκύλο.
Τον φωνάζουμε ξανά . Και ξανά...Και ξανά...
Ίσως υψώσουμε λίγο τη φωνή μας , ίσως αρχίσουμε να εκνευριζόμαστε.
Και κάπου εκεί γεννιέται η σκέψη : Γιατί δε με ακούει ; Αφού ξέρει πολύ καλά τι του λέω.
Το ίδιο σκηνικό μπορεί να συμβεί και μέσα στην αυλή μας με το να δίνει την προσοχή του κάπου αλλού ή ακόμα και μέσα στο ίδιο μας το σπίτι.
Είναι εύκολο να θεωρήσουμε ότι ο σκύλος μας μας αγνοεί επίτηδες ή ότι είναι πεισματάρης .
Όμως πριν καταλήξουμε σε αυτό το συμπέρασμα , αξίζει να δούμε την κατάσταση από μια διαφορετική πλευρά.
Το ότι ο σκύλος μας δεν έρχεται όταν το φωνάζουμε δε σημαίνει απαραίτητα ότι δε θέλει να συνεργαστεί μαζί μας.
Μπορεί να μην έχει μάθει ακόμη τι ακριβώς περιμένουμε από εκείνον , να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο συγκεκριμένο περιβάλλον ή και να έχει αποκτήσει διαφορετικές εμπειρίες από αυτές που φανταζόμαστε.
Ας δούμε τι μπορεί να συμβαίνει και πως μπορούμε να τον βοηθήσουμε.
1.Το όνομα δε σημαίνει απαραίτητα ... έλα εδώ !
Ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνει ένας σκύλος είναι να αναγνωρίζει το όνομα του.
Αυτό όμως δε σημαίνει ότι έχει μάθει αυτόματα και να έρχεται κοντά μας όταν το ακούει.
Το όνομα του μπορεί να λειτουργεί ώς ένα σήμα που τον κάνει να στρέφει την προσοχή του προς εμάς.
Η επιστροφή κοντά μας είναι μια διαφορετική δεξιότητα η οποία χρειάζεται ξεχωριστή εξάσκηση.
Αν για παράδειγμα φωνάζουμε... Μπρούνο και εκείνος γυρίζει να μας κοιτάξει , μπορεί να έχει ανταποκριθεί στο όνομα του.
Αν συνεχίσει όμως αυτό που έκανε , δε σημαίνει απαραίτητα ότι αγνοεί μια εντολή επιστροφής.
Ίσως δεν έχει μάθει ποτέ ότι περιμένουμε να πλησιάσει μέχρι οντά μας.
Γι ΄αυτό είναι χρήσιμο να ξεχωρίζουμε το κάλεσμα με το όνομα από το συγκεκριμένο σήμα που χρησιμοποιούμε για να επιστρέψει.
Η εκμάθηση χρειάζεται σαφήνεια ,συνέπεια και εξάσκηση.
Δεν αρκεί να επαναλαμβάνουμε μια λέξη περιμένοντας να αποκτήσει από μόνη της το νόημα που έχουμε στο μυαλό μας.
2.Ο κόσμος γύρω του μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρων.
Ας φανταστούμε ένα σκύλο που βρίσκεται στο πάρκο.
Μπροστά του υπάρχουν μυρωδιές, ήχοι, άνθρωποι, σκύλοι και αμέτρητα πράγματα που μπορεί να εξερευνήσει. Την ίδια στιγμή εμείς του ζητάμε να τα αφήσει όλα αυτά και να έρθει κοντά μας.
Για μας η επιστροφή μπορεί να φαίνεται αυτονόητη . Για εκείνον όμως η προσοχή του είναι στραμμένη σε ένα περιβάλλον γεμάτο ερεθίσματα.
Αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να παρατήσουμε την προσπάθεια .
Σημαίνει ότι χρειάζεται να του μάθουμε να ανταποκρίνεται σταδιακά, ξεκινώντας από συνθήκες στις οποίες μπορεί να συγκεντρωθεί.
Μπορούμε λοιπόν να αρχίσουμε μέσα στο σπίτι , να συνεχίσουμε σε ένα ήσυχο ασφαλή εξωτερικό χώρο και στη συνέχεια να εξασκηθούμε σε περιβάλλοντα με περισσότερους περισπασμούς.
Αν ο σκύλος μας ανταποκρίνεται εύκολα στο σπίτι, αλλά δυσκολεύεται στο πάρκο, αυτό δε σημαίνει ότι όλα όσα έμαθε χάθηκαν. Σημαίνει ότι το πάρκο είναι πιο απαιτητικό και χρειάζεται να χτίσουμε τη δεξιότητα και εκεί.
Δεν αυξάνουμε τη δυσκολία επειδή θεωρούμε ότι είναι έτοιμος .Την αυξάνουμε όταν βλέπουμε ότι μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία.
3.Τι έχει μάθει από τις προηγούμενες φορές ;
Αυτή είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της εκπαίδευσης.
Ο σκύλος μας μαθαίνει όχι μόνο από όσα προσπαθούμε συνειδητά να του διδάξουμε , αλλά και από τις εμπειρίες που επαναλαμβάνονται στην καθημερινότητα του.
Ας σκεφτούμε ένα απλό παράδειγμα.
Ο σκύλος μας τρέχει χαρούμενος στο πάρκο κι εμείς τον φωνάζουμε .Όταν έρθει του βάζουμε αμέσως το λουρί και φεύγουμε για το σπίτι.
Αν αυτό συμβαίνει σχεδόν κάθε φορά μπορεί σταδιακά να συνδέσει την επιστροφή του μαζί μας με το τέλος μιας ευχάριστης δραστηριότητας.
Δε σημαίνει ότι θα αρνείται πάντα να έρθει. Μπορεί όμως να έχει λιγότερο κίνητρο να επιστρέψει, ιδιαίτερα όταν απολαμβάνει τη βόλτα του.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά ;
Μπορούμε κάποιες φορές να τον καλούμε , να τον επιβραβεύουμε όταν έρχεται και εφόσον είναι ασφαλές, να τον αφήνουμε να συνεχίσει την εξερεύνηση του ή το παιγνίδι του. Έτσι η επιστροφή δε σημαίνει πάντα ότι τελειώνει η διασκέδαση.
Παράλληλα μπορούμε να κάνουμε την επαφή μαζί μας πιο ευχάριστη, χρησιμοποιώντας παιγνίδι, επιβράβευση ή κάτι άλλο που πραγματικά κινητοποιεί το συγκεκριμένο σκύλο.
Στόχος μας είναι να μάθει ότι το να επιστρέφει κοντά μας αξίζει κι ότι η συνεργασία μαζί μας δε σημαίνει πως χάνει κάτι που απολαμβάνει.
4. Μήπως έχουμε επαναλάβει το κάλεσμα τόσες φορές που έχει χάσει τη σαφήνεια του ;
Έλα. έλα, έλα εδώ !Έλα πάμε! Έλα τώρα !
Όταν ο σκύλος δεν ανταποκρίνεται , συχνά επαναλαμβάνουμε την ίδια λέξη πολλές φορές ,ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή θα λειτουργήσει.
Ωστόσο όταν το κάλεσμα επαναλαμβάνεται διαρκώς χωρίς να ακολουθείται από μια ξεκάθαρη εμπειρία επιστροφής και επιβράβευσης ,μπορεί να χάσει τη σαφήνεια του. Ο σκύλος μπορεί να συνηθίσει να ακούει τη λέξη επανειλλημένα χωρίς να ανταποκρίνεται αμέσως.
Επιπλέον αν το κάλεσμα συνοδεύεται από ένταση, εκνευρισμό, θυμό ή δυσάρεστες εμπειρίες ,μπορεί να γίνει λιγότερο πρόθυμος να πλησιάσει.
Αντί να επαναλαμβάνουμε τη λέξη όλο και πιο δυνατά , είναι προτιμότερο να επιλέγουμε κατάλληλες συνθήκες εξάσκησης , να δίνουμε το σήμα μια φορά και να τον βοηθάμε να πετύχει .
Και κάτι πολύ σημαντικό : Αν ο σκύλος μας έρθει τελικά κοντά μας ,δε τον μαλώνουμε ποτέ επειδή άργησε. Η επιστροφή του πρέπει να παραμένει ασφαλής και θετική σαν εμπειρία.
5.Μήπως του ζητάμε κάτι που δεν έχει μάθει ακόμα;
Μερικές φορές θεωρούμε ότι επειδή ο σκύλος μας ανταποκρίνεται σε μια εντολή σε ένα περιβάλλον , θα μπορεί να κάνει το ίδιο παντού.
Όμως η εκπαίδευση δε γενικεύεται αυτόματα σε κάθε συνθήκη.
Ένας σκύλος μπορεί να έρχεται αμέσως όταν τον φωνάζουμε στο σαλόνι, αλλά να δυσκολεύεται σε έναν ανοιχτό χώρο όπου μυρίζει ένα άλλο σκύλο ή άλλο ζώο.
Ένας άλλος μπορεί να ανταποκρίνεται σε ένα ήσυχο δρόμο αλλά όχι όταν συναντά πολλούς σκύλους.
Αυτό που χρειάζεται δεν είναι να απαιτήσουμε περισσότερα , αλλά να οργανώσουμε καλύτερα την εξάσκηση.
Μπορούμε να δουλέψουμε με μικρές αποστάσεις ,χαμηλούς περισπασμούς και συχνές επιτυχίες.
Σταδιακά αυξάνουμε την απόσταση και τη δυσκολία χωρίς να βιαζόμαστε .
Αν δυσκολεύεται επιστρέφουμε σε ένα πιο εύκολο επίπεδο.
Δεν είναι αποτυχία, αλλά μέρος της διαδικασίας μάθησης.
6.Πώς μπορούμε να τον μάθουμε να έρχεται όταν τον φωνάζουμε;
Η ανάκληση, δηλαδή η επιστροφή του σκύλου όταν τον καλούμε , είναι μια ιδιαίτερα χρήσιμη δεξιότητα.
Χρειάζεται χρόνο ,εξάσκηση ,υπομονή και προσαρμογή στις δυνατότητες του σκύλου.
Μερικά απλά βήματα μπορούν να βοηθήσουν:
1) Ξεκινάμε από ένα ήσυχο περιβαλλον.
Επιλέγουμε ένα μέρος όπου ο σκύλος μπορεί να μας προσέξει εύκολα ,χωρίς έντονους
περισπασμούς. Καλύτερα μέσα στο σπίτι στην αρχή.
2) Χρησιμοποιούμε ένα σταθερό σήμα.
Επιλέγουμε μια λέξη , όπως (έλα ) και τη χρησιμοποιούμε με συνέπεια,χ ωρίς να την αλλάζουμε ή
να την επαναλαμβάνουμε συνεχώς.
3)Επιβραβεύουμε την επιστροφή.
Όταν έρθει κοντά μας, τον υποδεχόμαστε με χαρά και του προσφέρουμε μια επιβράβευση που του
αρέσει , όπως μια κατάλληλη λιχουδιά, παιγνίδι ή κοινωνική επιβράβευση (χάδι, έπαινος).
4)Κάνουμε την εξάσκηση σύντομη και ευχάριστη.
Λίγες επιτυχημένες επαναλήψεις είναι συχνά προτιμότερες από μια μεγάλη προπόνηση που κουράζει
ή απογοητεύει.
5)Αυξάνουμε σταδιακά τη δυσκολία .
Περνάμε σε πιο απαιτητικά περιβάλλοντα μόνο όταν ο σκύλος ανταποκρίνεται καλά στο
προηγούμενο επίπεδο.
6) Προστατεύουμε την ασφάλεια του.
Σε ανοιχτούς χώρους ή κοντά σε δρόμους δε βασιζόμαστε ποτέ σε μια ανάκληση που δεν έχει
ακόμα εδραιωθεί. Μπορούμε να χρησιμοποιούμε κατάλληλο μακρύ λουρί ή μακρύ οδηγό , με
ασφαλή χειρισμό και επίβλεψη.
Και κάτι που αξίζει να θυμόμαστε : Δεν καλούμε το σκύλο μας μόνο για να τελειώσει κάτι
ευχάριστο. Μπορούμε να τον καλούμε και μέσα στη βόλτα , να τον επιβραβεύουμε και να
συνεχίζουμε μαζί την εξερεύνηση ή το παιγνίδι.
Έτσι η επιστροφή γίνεται μια δεξιότητα που αξίζει να εξασκεί και όχι ένα σήμα που προμηνύει
πάντα το τέλος της διασκέδασης.
Γίνεται δηλαδή μέσο επικοινωνίας.
Κι αν ξαφνικά σταματήσει να ανταποκρίνεται;
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα σε έναν σκύλο που δεν έχει μάθει ακόμη καλά την ανάκληση και σε ένα σκύλο που ανταποκρινόταν προηγουμένως και ξαφνικά σταμάτησε να το κάνει.
Αν παρατηρήσουμε μια απότομη αλλαγή , δεν πρέπει να θεωρήσουμε αυτόματα ότι πρόκειται για θέμα συμπεριφοράς.
Προβλήματα ακοής, πόνος, ασθένεια, φοβία ή άλλες αλλαγές στην κατάσταση της υγείας του μπορεί να επηρεάζουν την ανταπόκριση του.Αν υποψιαζόμαστε κάτι τέτοιο χρειάζεται κτηνιατρική αξιολόγηση.
Επίσης αν ο σκύλος δυσκολεύεται συστηματικά να ανταποκριθεί ακόμη και σε ήσυχο περιβάλλον ,
ένας εκπαιδευτής που χρησιμοποιεί θετικές μεθόδους μπορεί να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε τι χρειάζεται να αλλάξουμε.
Δε χρειάζεται επίσης να αντιμετωπίζουμε κάθε δυσκολία ως πείσμα .
Χρειάζεται να κατανοούμε τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από αυτή.
Πριν αναρωτηθούμε λοιπόν γιατί δε μας ακούει...
Ας θυμηθούμε ότι ο σκύλος μας δε γεννήθηκε γνωρίζοντας τη γλώσσα μας.
Δε γνωρίζει αυτόματα τι σημαίνει κάθε λέξη ,ούτε μπορεί να καταλάβει όλες τις προσδοκίες μας.
Μαθαίνει μέσα από τις εμπειρίες του, από τη συνέπεια των σημάτων μας και από όσα συμβαίνουν όταν ανταποκρίνεται.
Όταν δεν έρχεται κοντά μας , έχουμε την ευκαιρία να αναρωτηθούμε αν το περιβάλλον είναι πολύ απαιτητικό, αν το κάλεσμα έχει συνδεθεί με κάτι δυσάρεστο ή αν χρειάζεται να εξετάσουμε κάποιο άλλο ενδεχόμενο.
Αντί να φωνάζουμε περισσότερο, μπορούμε να παρατηρούμε περισσότερο !
Αντί να απαιτούμε να ανταποκριθεί σε κάθε συνθήκη , μπορούμε να τον βοηθήσουμε να μάθει σταδιακά.
Και αντί να θεωρούμε την επιστροφή σα δεδομένη , μπορούμε να φροντίσουμε ώστε να είναι μια εμπειρία που αξίζει για εκείνον.
Γιατί η καλή επικοινωνία δε χτίζεται με την ένταση της φωνής μας , αλλά με τη σαφήνεια , τη συνέπεια
και την εμπιστοσύνη που δημιουργούμε !
Πριν αναρωτηθούμε γιατί ο σκύλος μας δεν έρχεται όταν τον φωνάζουμε , ας αναρωτηθούμε αν τον έχουμε βοηθήσει να καταλάβει τι του ζητάμε.
Και αυτό είναι συχνά το πρώτο βήμα για να αρχίσουμε να συνεργαζόμαστε καλύτερα.
Γιατί όταν πραγματικά κατανοούμε το σκύλο μας ,τότε βρίσκουμε καλύτερους τρόπους να επικοινωνούμε μαζί του !
Λία Αγγελοπούλου.
Dog side stories
Το περιεχόμενο του άρθρου ανήκει στο Dog side stories.Απαγορεύεται ρητά η μερική ή ολική αντιγραφή, αναδημοσίευση ή διανομή του παρόντος κειμένου, χωρίς προηγούμενη άδεια ή αναφορά ενεργού συνδέσμου προς το Dog side stories !
